Σχεδιάγραμμα θέματος Βία - Φανατισμός
Βία
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ;
1. η κρίση των θεσμών και των ηθικών αξιών
2. η τάση για εύκολο πλουτισμό
3. η κοινωνική αδικία
4. η ανεργία και η φτώχεια
5. η διάδοση των ναρκωτικών
6. η θεοποίηση της βίας από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο
7. οι οικονομικοί ανταγωνισμοί
8. τα πολιτικά πάθη
9. ο κλονισμός της σύγχρονης οικογένειας
10. η έλλειψη κάθε ηθικού φραγμού
11. η έλλειψη ιδανικών
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
i) Για το άτομο:
• διακύβευση ζωής, θάνατος
• καταρράκωση αξιοπρέπειας (θύτη/θυμάτων)
• ψυχολογικά προβλήματα
• ανασφάλειες, φόβοι, επίταση άγχους
• υπονόμευση σχέσεων, καχυποψία
• περιθωριοποίηση, κοινωνική απομόνωση
• δεν υπάρχει ελευθερία έκφρασης
• δεν ολοκληρώνεται προσωπικότητα
ii) Για την κοινωνία:
• καταστροφές
• εξάλειψη προόδου
• κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή
• απουσιάζει η κοινωνική αλληλεγγύη
• υπονόμευση πολιτικών αποφάσεων
• υποβαθμίζεται το κύρος των νόμων
• δυσλειτουργία θεσμών (π.χ. δημοκρατικού πολιτεύματος)
• εξαφάνιση της προσωπικής ευθύνης μέσα στη μάζα
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΕΙ Η ΒΙΑ;
1. να επιβάλλονται αυστηρές ποινές
2. να συνεργάζονται τα κράτη για την πρόληψη και την πάταξη της βίας
3. να εντείνουν τις προσπάθειες τους το σχολείο και η πολιτεία στην ανθρωποκεντρική διάπλαση των νέων
4. να δοθούν στους νέους ευκαιρίες για δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου τους
5. να καταπολεμηθεί η ανεργία των νέων
6. να δοθούν σ’ όλους τους νέους ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης σε όλους τους τομείς δραστηριότητας
7. να επιλυθούν τα κοινωνικά προβλήματα από το κράτος
8. να καταπολεμηθεί η διάδοση ναρκωτικών
9. να εφαρμόσει η πολιτεία μια κοινωνική πολιτική (ίσες ευκαιρίες εργασίας, μόρφωσης, διασκέδασης).
ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ - ΔΟΓΜΑΤΙΣΜΟΣ
Δογματισμός: Η αδιάλλακτη υποστήριξη μιας γνώμης, αρχής ή αξιώματος χωρίς καμιά αιτιολόγηση ή απόδειξη και χωρίς διάθεση για διάλογο, αμφισβήτηση και κριτική.
Φανατισμός: Η υπερβολική προσήλωση και υποστήριξη κάποιας πίστης, αρχής, ιδέας και η απόρριψη με πάθος και υστερία κάθε αντίθετης θέσης και άποψης.
ΜΟΡΦΕΣ - ΕΙΔΗ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
• Θρησκευτικός - θρησκομανία, θρησκοληψία.
• Εθνικός - σοβινισμός, εθνικισμός.
• Φυλετικός ρατσισμός.
• Ιδεολογικός δογματισμός.
• Επιστημονικός - μονομέρεια πνευματική.
• Αθλητικός - χουλιγκανισμός.
ΑΙΤΙΑ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
1. Ημιμάθεια, απαιδευσία.
2. Έλλειψη αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης.
3. Απουσία ολοκληρωμένης προσωπικότητας.
4. Ιδεοληψία, αυθεντία, ιδεολογική σύγχυση.
5. Κακή αγωγή.
6. Προπαγάνδα πολιτικών, θρησκευτικών κ.ά. κέντρων.
7. Υπερβολικό ενδιαφέρον και προσκόλληση σε κάτι.
8. Τύπος, δημαγωγοί, μηχανισμοί προτύπων.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ - ΔΟΓΜΑΤΙΣΜΟΥ
1. Αδυναμία αναζήτησης της αλήθειας.
2. Αδιαλλαξία, μισαλλοδοξία, πνευματική στασιμότητα.
3. Μίσος, εμπάθεια, σκληρότητα (συναισθηματική ακαμψία).
4. Βία, επιθετικότητα, καταστροφή (αντικοινωνική συμπεριφορά).
5. Υπονόμευση κοινωνικής ηρεμίας, δημοκρατίας, ειρήνης,
6. Ατομικός εξευτελισμός, ταπείνωση, περιθωριοποίηση,
7. Δημιουργική δύναμη επιδίωξης και-πραγματοποίησης ηθικών σκοπών (υπεράσπιση πατρίδας, ελευθερίας, δημοκρατίας, ειρήνης, ιδανικών, αξιών).
ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
• Παιδεία, αγωγή, καλλιέργεια, ευρύτητα πνεύματος.
• Συνεργασία, διάλογος, μετριοπάθεια, συμβιβασμός.
• Καλλιέργεια αρετών: ευθύνη, σωφροσύνη, αυτοκυριαρχία, αυτοκριτική.
Κείμενο: Τα Μέσα που τροφοδοτούν το φόβο
Οι επικρίσεις ότι τα μέσα ενημέρωσης προκαλούν υψηλά επίπεδα φόβου για την εγκληματικότητα και τη βία στην κοινωνία είναι τόσο παλιές όσο και τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης.
Πράγματι το περιεχόμενο των τηλεοπτικών προγραμμάτων γίνεται όλο και πιο βίαιο σε σύγκριση με το παρελθόν, ειδικά στις ταινίες δράσης ή περιπέτειας που βλέπουμε στην τηλεόραση. Η τηλεόραση χρησιμοποιεί αρκετή βία και στα άλλα προγράμματά της, κυρίως σε εκείνα (ακόμα και τα κινούμενα σχέδια) που παρουσιάζονται τις ώρες υψηλής τηλεθέασης. Οι τηλεοπτικές ειδήσεις επίσης προβάλλουν τη βία και την εγκληματικότητα. Η βία και η πρόκληση φόβου και ανησυχίας «ερεθίζουν» το κοινό. Από την εποχή της δημοσιογραφίας του «ανθρώπινου ενδιαφέροντος» οι διευθυντές ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν ότι τα θύματα, ιδίως τα «καλά θύματα» δίνουν «πόντους» στην απήχηση του ρεπορτάζ.
Όλα αυτά είναι γνωστά και εν πολλοίς κατανοητά. Τι γίνεται όμως όταν προκαλείται ένα είδος πανικού, όταν τα δελτία ειδήσεων «βομβαρδίζουν» το κοινό με ρεπορτάζ για ληστείες και ταραχές; Αυτό που προκύπτει ως συμπέρασμα είναι ότι οι απλοί πολίτες μένουν απροστάτευτοι και η πολιτεία είναι ανίκανη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα.
Επιπλέον, οι περισσότεροι έχουμε αρχίσει να φοβόμαστε στις καθημερινές μας συνηθισμένες δραστηριότητες. Ο φόβος σταδιακά οδηγεί στην καχυποψία στις κοινωνικές μας εκδηλώσεις. Και αυτό επειδή ο κόσμος της τηλεόρασης αποτελεί έναν οδηγό συμπεριφοράς που επιβάλλει τι να πιστεύουμε και πώς να ενεργούμε. Και οι άνθρωποι καταλήγουν σταδιακά να φοβούνται όλο και περισσότερο, να απαιτούν όλο και μεγαλύτερη προστασία με αποτέλεσμα να νομιμοποιούν την εξουσία που θα την παρέχει και να αποδέχονται ακόμα και την υπονόμευση των ατομικών ελευθεριών.
Αν θεωρήσουμε όμως ότι η τηλεόραση είναι ο αποκλειστικός παράγοντας πρόκλησης της εκδήλωσης αντικοινωνικής συμπεριφοράς, τότε στην πράξη προσυπογράφουμε υπέρ ενός είδους προληπτικής λογοκρισίας στα ΜΜΕ. Έτσι παραβλέπουμε τις κοινωνικές συνθήκες (ανεργία, κοινωνικός αποκλεισμός, φτώχεια κ.λπ.) που συμβάλλουν στην παραγωγή βίας. Η τηλεόραση μπορεί να ενισχύει αυτούς τους αρνητικούς παράγοντες ως ένα βαθμό, αλλά δεν αποτελεί τον γενεσιουργό παράγοντα της ευρύτερης κοινωνικής αποσύνθεσης.
(διασκευασμένο άρθρο του Στέλιου Παπαθανασόπουλου – Βήμα, 18 - 1 - 09)
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Α) Να αποδώσετε περιληπτικά το νόημα του κειμένου σε 100 - 120 λέξεις.
(μον. 25)
Β1) «Από την εποχή … … ρεπορτάζ» Να σχολιάσετε τη φράση σε μια παράγραφο 80 - 100 λέξεων.
(μον.10)
Β2) Να σχολιάσετε τη χρήση των εισαγωγικών, της παρένθεσης και του ερωτηματικού.
(μον. 9)
Β3) Να εντοπίσετε τον τρόπο πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο.
(μον.5)
Β4) Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε μια συνώνυμη: επικρίσεις – συμπέρασμα – προσυπογράφω - παραβλέπω.
(μον.8)
Β5) Με καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις να σχηματίσετε προτάσεις : απήχηση - γενεσιουργός - ευρύτερη
(μον.3)
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Με αφορμή μια συμπλοκή μαθητών που έγινε πρόσφατα στο σχολείο σας διοργανώνεται μια εκδήλωση για τη βία. Καλείστε να εκφωνήσετε μια ομιλία για τους παράγοντες που ωθούν τους νέους σε βίαιες συμπεριφορές και αντιδράσεις. (550 - 600 λέξεις )
(μον. 40
Βία
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ;
1. η κρίση των θεσμών και των ηθικών αξιών
2. η τάση για εύκολο πλουτισμό
3. η κοινωνική αδικία
4. η ανεργία και η φτώχεια
5. η διάδοση των ναρκωτικών
6. η θεοποίηση της βίας από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο
7. οι οικονομικοί ανταγωνισμοί
8. τα πολιτικά πάθη
9. ο κλονισμός της σύγχρονης οικογένειας
10. η έλλειψη κάθε ηθικού φραγμού
11. η έλλειψη ιδανικών
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
i) Για το άτομο:
• διακύβευση ζωής, θάνατος
• καταρράκωση αξιοπρέπειας (θύτη/θυμάτων)
• ψυχολογικά προβλήματα
• ανασφάλειες, φόβοι, επίταση άγχους
• υπονόμευση σχέσεων, καχυποψία
• περιθωριοποίηση, κοινωνική απομόνωση
• δεν υπάρχει ελευθερία έκφρασης
• δεν ολοκληρώνεται προσωπικότητα
ii) Για την κοινωνία:
• καταστροφές
• εξάλειψη προόδου
• κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή
• απουσιάζει η κοινωνική αλληλεγγύη
• υπονόμευση πολιτικών αποφάσεων
• υποβαθμίζεται το κύρος των νόμων
• δυσλειτουργία θεσμών (π.χ. δημοκρατικού πολιτεύματος)
• εξαφάνιση της προσωπικής ευθύνης μέσα στη μάζα
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΕΙ Η ΒΙΑ;
1. να επιβάλλονται αυστηρές ποινές
2. να συνεργάζονται τα κράτη για την πρόληψη και την πάταξη της βίας
3. να εντείνουν τις προσπάθειες τους το σχολείο και η πολιτεία στην ανθρωποκεντρική διάπλαση των νέων
4. να δοθούν στους νέους ευκαιρίες για δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου τους
5. να καταπολεμηθεί η ανεργία των νέων
6. να δοθούν σ’ όλους τους νέους ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης σε όλους τους τομείς δραστηριότητας
7. να επιλυθούν τα κοινωνικά προβλήματα από το κράτος
8. να καταπολεμηθεί η διάδοση ναρκωτικών
9. να εφαρμόσει η πολιτεία μια κοινωνική πολιτική (ίσες ευκαιρίες εργασίας, μόρφωσης, διασκέδασης).
ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ - ΔΟΓΜΑΤΙΣΜΟΣ
Δογματισμός: Η αδιάλλακτη υποστήριξη μιας γνώμης, αρχής ή αξιώματος χωρίς καμιά αιτιολόγηση ή απόδειξη και χωρίς διάθεση για διάλογο, αμφισβήτηση και κριτική.
Φανατισμός: Η υπερβολική προσήλωση και υποστήριξη κάποιας πίστης, αρχής, ιδέας και η απόρριψη με πάθος και υστερία κάθε αντίθετης θέσης και άποψης.
ΜΟΡΦΕΣ - ΕΙΔΗ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
• Θρησκευτικός - θρησκομανία, θρησκοληψία.
• Εθνικός - σοβινισμός, εθνικισμός.
• Φυλετικός ρατσισμός.
• Ιδεολογικός δογματισμός.
• Επιστημονικός - μονομέρεια πνευματική.
• Αθλητικός - χουλιγκανισμός.
ΑΙΤΙΑ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
1. Ημιμάθεια, απαιδευσία.
2. Έλλειψη αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης.
3. Απουσία ολοκληρωμένης προσωπικότητας.
4. Ιδεοληψία, αυθεντία, ιδεολογική σύγχυση.
5. Κακή αγωγή.
6. Προπαγάνδα πολιτικών, θρησκευτικών κ.ά. κέντρων.
7. Υπερβολικό ενδιαφέρον και προσκόλληση σε κάτι.
8. Τύπος, δημαγωγοί, μηχανισμοί προτύπων.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ - ΔΟΓΜΑΤΙΣΜΟΥ
1. Αδυναμία αναζήτησης της αλήθειας.
2. Αδιαλλαξία, μισαλλοδοξία, πνευματική στασιμότητα.
3. Μίσος, εμπάθεια, σκληρότητα (συναισθηματική ακαμψία).
4. Βία, επιθετικότητα, καταστροφή (αντικοινωνική συμπεριφορά).
5. Υπονόμευση κοινωνικής ηρεμίας, δημοκρατίας, ειρήνης,
6. Ατομικός εξευτελισμός, ταπείνωση, περιθωριοποίηση,
7. Δημιουργική δύναμη επιδίωξης και-πραγματοποίησης ηθικών σκοπών (υπεράσπιση πατρίδας, ελευθερίας, δημοκρατίας, ειρήνης, ιδανικών, αξιών).
ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΥ
• Παιδεία, αγωγή, καλλιέργεια, ευρύτητα πνεύματος.
• Συνεργασία, διάλογος, μετριοπάθεια, συμβιβασμός.
• Καλλιέργεια αρετών: ευθύνη, σωφροσύνη, αυτοκυριαρχία, αυτοκριτική.
Κείμενο: Τα Μέσα που τροφοδοτούν το φόβο
Οι επικρίσεις ότι τα μέσα ενημέρωσης προκαλούν υψηλά επίπεδα φόβου για την εγκληματικότητα και τη βία στην κοινωνία είναι τόσο παλιές όσο και τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης.
Πράγματι το περιεχόμενο των τηλεοπτικών προγραμμάτων γίνεται όλο και πιο βίαιο σε σύγκριση με το παρελθόν, ειδικά στις ταινίες δράσης ή περιπέτειας που βλέπουμε στην τηλεόραση. Η τηλεόραση χρησιμοποιεί αρκετή βία και στα άλλα προγράμματά της, κυρίως σε εκείνα (ακόμα και τα κινούμενα σχέδια) που παρουσιάζονται τις ώρες υψηλής τηλεθέασης. Οι τηλεοπτικές ειδήσεις επίσης προβάλλουν τη βία και την εγκληματικότητα. Η βία και η πρόκληση φόβου και ανησυχίας «ερεθίζουν» το κοινό. Από την εποχή της δημοσιογραφίας του «ανθρώπινου ενδιαφέροντος» οι διευθυντές ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν ότι τα θύματα, ιδίως τα «καλά θύματα» δίνουν «πόντους» στην απήχηση του ρεπορτάζ.
Όλα αυτά είναι γνωστά και εν πολλοίς κατανοητά. Τι γίνεται όμως όταν προκαλείται ένα είδος πανικού, όταν τα δελτία ειδήσεων «βομβαρδίζουν» το κοινό με ρεπορτάζ για ληστείες και ταραχές; Αυτό που προκύπτει ως συμπέρασμα είναι ότι οι απλοί πολίτες μένουν απροστάτευτοι και η πολιτεία είναι ανίκανη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα.
Επιπλέον, οι περισσότεροι έχουμε αρχίσει να φοβόμαστε στις καθημερινές μας συνηθισμένες δραστηριότητες. Ο φόβος σταδιακά οδηγεί στην καχυποψία στις κοινωνικές μας εκδηλώσεις. Και αυτό επειδή ο κόσμος της τηλεόρασης αποτελεί έναν οδηγό συμπεριφοράς που επιβάλλει τι να πιστεύουμε και πώς να ενεργούμε. Και οι άνθρωποι καταλήγουν σταδιακά να φοβούνται όλο και περισσότερο, να απαιτούν όλο και μεγαλύτερη προστασία με αποτέλεσμα να νομιμοποιούν την εξουσία που θα την παρέχει και να αποδέχονται ακόμα και την υπονόμευση των ατομικών ελευθεριών.
Αν θεωρήσουμε όμως ότι η τηλεόραση είναι ο αποκλειστικός παράγοντας πρόκλησης της εκδήλωσης αντικοινωνικής συμπεριφοράς, τότε στην πράξη προσυπογράφουμε υπέρ ενός είδους προληπτικής λογοκρισίας στα ΜΜΕ. Έτσι παραβλέπουμε τις κοινωνικές συνθήκες (ανεργία, κοινωνικός αποκλεισμός, φτώχεια κ.λπ.) που συμβάλλουν στην παραγωγή βίας. Η τηλεόραση μπορεί να ενισχύει αυτούς τους αρνητικούς παράγοντες ως ένα βαθμό, αλλά δεν αποτελεί τον γενεσιουργό παράγοντα της ευρύτερης κοινωνικής αποσύνθεσης.
(διασκευασμένο άρθρο του Στέλιου Παπαθανασόπουλου – Βήμα, 18 - 1 - 09)
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Α) Να αποδώσετε περιληπτικά το νόημα του κειμένου σε 100 - 120 λέξεις.
(μον. 25)
Β1) «Από την εποχή … … ρεπορτάζ» Να σχολιάσετε τη φράση σε μια παράγραφο 80 - 100 λέξεων.
(μον.10)
Β2) Να σχολιάσετε τη χρήση των εισαγωγικών, της παρένθεσης και του ερωτηματικού.
(μον. 9)
Β3) Να εντοπίσετε τον τρόπο πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο.
(μον.5)
Β4) Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε μια συνώνυμη: επικρίσεις – συμπέρασμα – προσυπογράφω - παραβλέπω.
(μον.8)
Β5) Με καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις να σχηματίσετε προτάσεις : απήχηση - γενεσιουργός - ευρύτερη
(μον.3)
ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Με αφορμή μια συμπλοκή μαθητών που έγινε πρόσφατα στο σχολείο σας διοργανώνεται μια εκδήλωση για τη βία. Καλείστε να εκφωνήσετε μια ομιλία για τους παράγοντες που ωθούν τους νέους σε βίαιες συμπεριφορές και αντιδράσεις. (550 - 600 λέξεις )
(μον. 40
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου